Crypto in box 3: forfait, peildatum en waardering

Waarom je crypto in box 3 valt en niet in box 1

Crypto is voor de Belastingdienst geen geld en geen aandeel, maar een bezitting. Dat betekent dat je het vermogen op 1 januari opgeeft in box 3, samen met je spaargeld, beleggingen en eventueel een tweede woning. Handelt je in crypto als beroep of bedrijf, dan verschuift de discussie naar box 1 en wordt je resultaat belast als winst uit onderneming of resultaat uit overig werk. Voor de meeste houders is box 3 echter het uitgangspunt.

De vraag of je crypto moet aangeven bij de belasting in Nederland is daarmee simpel te beantwoorden: ja, als je totale vermogen boven de heffingsvrije grens uitkomt. Die grens lag voor 2024 op 57.000 euro per persoon en 114.000 euro voor fiscale partners. Onder die grens hoef je niets af te dragen, maar het blijft verstandig om je bezittingen en schulden wel te administreren, want de bewijslast ligt bij jou als er vragen komen.

Belangrijk detail: de peildatum is 1 januari. De waarde van je munten op die ene dag bepaalt je grondslag, niet de winst of het verlies dat je in de loop van het jaar hebt geboekt. Verkoop je op 2 januari je complete positie, dan verandert dat niets aan de aangifte over dat jaar.

Zo bereken je het forfaitaire rendement op je crypto

Sinds de hervorming van box 3 werkt de Belastingdienst met een forfaitair rendement per vermogenscategorie. Voor overige bezittingen, waar crypto onder valt, geldt een hoger percentage dan voor spaargeld. Voor 2024 is dat 6,04 procent op overige bezittingen, tegen 1,44 procent op banktegoeden. Over dat fictieve rendement betaal je 36 procent belasting. Het is dus niet zo dat je 36 procent over je volledige cryptowaarde afdraagt.

Een rekenvoorbeeld maakt het concreet. Stel, je hebt op 1 januari een cryptoportefeuille van 40.000 euro en 20.000 euro spaargeld, en geen schulden. Het heffingsvrij vermogen van 57.000 euro wordt naar rato verdeeld over de bezittingen. Het deel dat boven de grens uitkomt, wordt toegerekend aan de categorie overige bezittingen. Het forfaitaire rendement daarover, tegen 6,04 procent, vormt de basis voor de heffing van 36 procent. Het daadwerkelijke bedrag blijft in de praktijk vaak beperkt tot enkele honderden euro's, ook al voelt een portefeuille van 40.000 euro groot.

Waardering: welke koers gebruik je?

De waarde op de peildatum is de sluitkoers van je munten op 1 januari om 00:00 uur. Gebruik je meerdere beurzen of wallets, tel dan alles op. Noteer per munt de koers en de bron die je hebt gebruikt, want dat is precies wat de Belastingdienst vraagt als er een controle volgt. Voor munten met een lage liquiditeit of een sterk gemanipuleerde markt is het verstandig om de koers van een gerenommeerde beurs aan te houden en dat te documenteren.

Een veelgemaakte fout is dat mensen alleen hun saldo op een Nederlandse beurs opgeven en hun zelf beheerde wallet vergeten. Ook munten die vastzitten in staking of een liquidity pool horen bij je bezittingen. Twijfel je over de precieze waarde, kies dan een onderbouwde schatting en leg vast hoe je daaraan komt.

Veelgemaakte fouten bij het berekenen van box 3

De meest voorkomende fout is de peildatum verkeerd aanhouden. Wie op 31 december zijn positie verkoopt om de belasting te drukken, heeft niets gewonnen: op 1 januari is de portefeuille immers leeg. Andersom kan een aankoop vlak voor oud en nieuw juist de grondslag verhogen. Kijk dus altijd naar de stand op de eerste dag van het jaar.

Een tweede fout is het vergeten van tegenbewijs. Sinds de invoering van het rechtsherstel kun je aantonen dat het forfaitaire rendement veel hoger is dan wat je werkelijk hebt behaald. Heb je in een jaar flink verlies geleden op je crypto, dan kan dat tegenbewijs lonen. Het vraagt wel om een sluitende administratie van aankopen, verkopen en koersen. Bewaar daarom je transactieoverzichten van beurzen, ook als je ze niet direct nodig hebt.

Tot slot zien we vaak dat mensen hun crypto op naam van een minderjarig kind zetten om onder de grens te blijven. Dat werkt alleen als het kind daadwerkelijk eigenaar is en zelf over het vermogen kan beschikken. Bij een controle kijkt de fiscus naar de feitelijke verhoudingen, niet alleen naar het label op de rekening.